Υπάρχει έλλειψη της ανταγωνιστικότητας στον δασικό τομέα λόγω έλλειψης αποτελεσματικών μονάδων μεταποίησης. Χρειάζεται ενθάρρυνση των επενδύσεων που στοχεύουν στον εκσυγχρονισμό των ΜΜΕ μεταποίησης και της εμπορίας των πρωτογενών δασικών προϊόντων. Στον τομέα της εμπορίας ειδικά, είναι απαραίτητη η στήριξη για την τυποποίηση των τελικών προϊόντων, την συσκευασία τους όταν αυτό είναι εφικτό (π.χ. καύσιμη ξυλεία πολύ μικρών και μικρών διαστάσεων) και τη διάθεσή τους στην αγορά.
  Παράλληλα το μέτρο έχει πολυλειτουργικό ρόλο καθώς συμβάλλει στην προστασία και αειφόρο διαχείριση των δασών καθώς και στην προστασία και διαχείριση των οικοσυστημάτων. Το υπομέτρο έχει σημαντική συμβολή στην περιβαλλοντική προστασία και την περιβαλλοντική διαχείριση: η παρατηρούμενη συσσώρευση βιομάζας σε ξηροθερμικές συνθήκες και με οξύτερες ξηρασίες αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο πυρκαγιάς. Συνεπώς, η κινητοποίηση δασικών προϊόντων σε προηγουμένως υπο- εκμεταλλευόμενα δάση συμβάλει σημαντικά και στην πολιτική προστασία. Το αποτέλεσμα είναι πολλαπλό όταν η δράση αυτή συνδυασθεί με στοχευμένα προγράμματα κατάρτισης και ενθάρρυνσης και παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών σε συνεργασία με τις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες.
    Επίσης, η μεταποιητική διαδικασία έως και την πρωτογενή επεξεργασία πρέπει να ενθαρρύνεται ώστε να διοχετεύονται τα υπολείμματα για παραγωγή ενέργειας και για την εισαγωγή νέων τεχνολογιών και καινοτομίας.
    Σημαντική είναι η ενσωμάτωση της καινοτομίας στο συγκεκριμένο μέτρο με στόχο τόσο στην οικονομικότητα του αποτελέσματος όσο και στην περιβαλλοντική προστασία.

Στο πλαίσιο του Υπομέτρου προβλέπεται να γίνουν:
      Επενδύσεις σε δασοκομικές τεχνολογίες, οι οποίες εφαρμόζονται στην επεξεργασία, διακίνηση και εμπορία δασικών προϊόντων, αυξάνοντας την προστιθέμενη αξία τους. Στις επενδύσεις αυτές συγκαταλέγεται κάθε επένδυση που σχετίζεται με την ανάπτυξη και οργάνωσης της επεξεργασίας και εμπορίας δασικών προϊόντων, μέχρι το στάδιο της βιομηχανικής μεταποίησης. Μπορεί να περιλαμβάνουν επενδύσεις σε μηχανήματα και εξοπλισμό υλοτομίας, αποκλάδωσης, αποφλοίωσης, πελέκησης, σχίσης, κορμοτεμαχισμού, ξήρανσης και αποθήκευσης ξυλείας, συμπεριλαμβανομένης και της παραγωγής πρώτης ύλης/υλικών για παραγωγή ενέργειας.       Περιλαμβάνεται επίσης κάθε επένδυση που συνεισφέρει στη βελτίωση της αποδοτικής χρήσης δασικών πόρων.

Οι επιλέξιμες δαπάνες ορίζονται από το σημείο 502 των Κατευθυντήριες γραμμών (2014/C 204/01):

        1. η κατασκευή, αγορά (συμπ. της χρηματοδοτικής μίσθωσης), ή η βελτίωση ακινήτων, ενώ οι δαπάνες που σχετίζονται με τη γη είναι επιλέξιμες μόνο κατά τον βαθμό που δεν υπερβαίνουν το 10% των επιλέξιμων δαπανών

Ενδεικτικά:

• Διαμόρφωση χώρου π.χ. κορμοπλατείες

• χώροι αποθήκευσης

       2. η αγορά ή η χρηματοδοτική μίσθωση μηχανημάτων και εξοπλισμού. Ενδεικτικά:

• Εργαλεία υλοτομίας, αποφλοίωσης, τεμαχισμού, αποκομιδής και μεταφοράς.

• Λοιπά εργαλεία

• Ειδικού τύπου οχήματα

• Ζώα σύρσης και φόρτου, για την κινητοποίηση ξύλου από δυσπρόσιτες περιοχές

• Εξοπλισμός για αξιοποίηση υπολειμμάτων ξυλείας

• Βιολογικός καθαρισμός

      3. γενικές δαπάνες που συνδέονται με τα στοιχεια 1) και 2), όπως αμοιβές συμβουλών περιβαλλοντικής /οικονομικής βιωσιμότητας, μελέτες σκοπιμότητας. Οι δαπάνες θεωρούνται επιλέξιμες ακόμη κι αν τελικά δεν πραγματοποιηθεί καμία από τις δαπάνες των στοιχείων 1) και 2)·. Οι γενικές δαπάνες δεν υπερβαίνουν το 12% του συνολικού προϋπολογισμού της επένδυσης.

      4. δαπάνες πιστοποίησης προέλευσης ξυλείας, συστημάτων δέουσας επιμέλειας, λογισμικού παρακολούθησης δασών και εμπορικών σημάτων. Στην περίπτωση αυτή είναι επιλέξιμος ο κατάλληλος εξοπλισμός ή συστήματα εξοπλισμού όχι όμως τα λειτουργικά κόστη.

      5. δαπάνες εκπόνησης σχεδίων διαχείρισης δασών ή ισοδύναμων μέσων (διαχειριστικές εκθέσεις, πίνακες υλοτομίας).·

      Άλλες δαπάνες συμβάσεων χρηματοδοτικής μίσθωσης (περιθώριο κέρδους εκμισθωτή, αναχρηματοδότηση τόκων, ασφάλιστρα κλπ) δεν είναι επιλέξιμες. Το κεφάλαιο κίνησης δεν είναι επιλέξιμο.

       Οι επενδύσεις βελτίωσης της οικονομικής αξίας δασών πρέπει να είναι αιτιολογημένες σε σχέση με τις αναμενόμενες βελτιώσεις δασών σε μία ή περισσότερες εκμεταλλεύσεις και μπορούν να περιλαμβάνουν επενδύσεις σε φιλικά προς το έδαφος και τους πόρους μηχανήματα και πρακτικές συγκομιδής.

    Επενδύσεις που αφορούν την ξυλεία περιορίζονται σε εργασίες εκμετάλλευσης που προηγούνται της βιομηχανικής μεταποίησης.

Δαπάνες για αναλώσιμα (π.χ. φόρμες εργασίας) δεν είναι επιλέξιμες.

• Επενδύσεις για τις οποίες αποδεικνύεται η βιωσιμότητα του δικαιούχου της ενίσχυσης αλλά και του προτεινόμενου σχεδίου.
• Οι επενδύσεις που αφορούν τη χρήση ξυλείας ως πρώτης ύλης ή πηγής ενέργειας περιορίζονται σε όλες τις εργασίες εκμετάλλευσης που προηγούνται της βιομηχανικής μεταποίησης
• Για κάθε επένδυση ο μέγιστος όγκος ξύλου θα πρέπει να είναι 5000 κυβ.μέτρα ανά έτος, με ανώτατο απόλυτο όριο τα 10.000 κυβ. μέτρα στρογγυλής ξυλείας εισόδου για πριόνιση
• Δεν είναι επιλέξιμη η δασική οδοποιία μέσα από αυτό το μέτρο, εκτός από μικρούς συνδετήριους με την επένδυση δρόμους έως 500 μέτρα.
• Είναι απαραίτητη η εκπόνηση διαχειριστικής μελέτης και η έγκρισή της από τις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες σε περίπτωση εκμετάλλευσης του δάσους, στο πλαίσιο του μέτρου. Μέσω της υλοποίησης των εγκεκριμένων διαχειριστικών μελετών πρέπει να διασφαλίζεται ότι η στήριξη είναι αποτελεσματική και αυξάνει πραγματικά την περιβαλλοντική αξία των δασικών περιοχών στις οποίες αφορά η επένδυση.
• Δραστηριότητες σχετικές με την αναγέννηση του δάσους μετά την υλοτόμηση δεν είναι επιλέξιμες.
• Η απλή αντικατάσταση με φύτευση των υλοτομημένων δέντρων, απλή αναδάσωση με τα ίδια δέντρα και την ίδια δομή δεν είναι επιλέξιμη.
• Οι επενδύσεις δεν θα πρέπει να αφορούν μη διαρκή αγαθά (π.χ. εξοπλισμό προσωπικής προστασίας, ιματισμό κ.λπ.)
• Δεν είναι επιλέξιμη η στήριξη για παραγωγή προϊόντων που προέρχονται από συλλογή από καλλιεργούμενα δέντρα. Είναι όμως επιλέξιμη η παραγωγή ξύλου από δέντρα που έχουν καλλιεργηθεί για τον σκοπό αυτό

    Επενδύσεις που μέρος του προϋπολογισμού τους αφορά στην προστασία του περιβάλλοντος πέρα από τις ελάχιστες απαιτήσεις
Διατήρηση ή δημιουργία νέων θέσεων εργασίας
Χρήση καινοτομίας σε επίπεδο διαδικασίας ή προϊόντος
Εισαγωγή συστημάτων ποιότητας HACCP ή και ISO
    Η επένδυση μπορεί να συνδέεται με την παραγωγή σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης βιοκαυσίμων ή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, με την προϋπόθεση ότι η εν λόγω παραγωγή δεν υπερβαίνει τη ετήσια κατανάλωση καυσίμου ή ενέργειας από τη συγκεκριμένη εκμετάλλευση.
Σε ενώσεις ωφελούμενων που περιλαμβάνουν περισσότερες από μία δασικές εκμεταλλεύσεις.

   Το Υπομέτρο 8.4 περιλαμβάνει δράσεις αποκατάστασης ζημιών σε δάση και δασικές εκτάσεις που έχουν προκύψει από βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες (πυρκαγιές, πλημμυρικά φαινόμενα κ.α.).
   Σημειώνεται ότι η αύξηση του κινδύνου στα ελληνικά δάση (αλλά και γενικότερα στα Μεσογειακά) σχετίζεται άμεσα με παρατηρούμενες και αναμενόμενες αλλαγές στις κλιματικές συνθήκες, και αυξάνεται ραγδαία.
Στο πλαίσιο αυτό, το Υπομέτρο εστιάζει σε:
• αναδασώσεις για την αποκατάσταση του δασικού δυναμικού που επλήγη από πυρκαγιές, φυσικές καταστροφές, καθώς και καταστροφικά συμβάντα ή υποβάθμιση από άλλες αιτίες όπως η διάβρωση του εδάφους.
• κατασκευή ορεινών αντιδιαβρωτικών και αντιπλημμυρικών έργων.
• κατά περίπτωση αποκατάσταση δασικών υποδομών ή δασικών επενδύσεων από άλλες ζημιές που έχουν προκύψει από τα παραπάνω αίτια, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες του δασικού χώρου ή και της εκμετάλλευσης.
     Το μέτρο 8.4 εφαρμόζεται όταν υπάρχει καταστροφή τουλάχιστον του 20% του δασοκομικού δυναμικού. Ως δασικό δυναμικό εννοούνται υποδομές, επενδύσεις, έκταση, πυκνότητα βλάστησης. Το ποσοστό των ζημιών επιβεβαιώνεται από τις κατά τόπους Δασικές Υπηρεσίες.

   Τα επιλέξιμα κόστη στο πλαίσιο του Υπομέτρου 8.4 είναι:
• Απομάκρυνση καμένων κορμών
• Δαπάνες έργων αναδασώσεων για την αποκατάσταση του δασοκομικού δυναμικού.
   Συμπεριλαμβάνονται και οι περιφράξεις.
• Δαπάνες κατασκευής ορεινών αντιδιαβρωτικών και αντιπλημμυρικών έργων.
• Δαπάνες αποκατάστασης άλλων επενδύσεων και υποδομών όπως υποδομές ορεινών υδρονομικών έργων που καταστράφηκαν από πλημμύρες, κατολισθήσεις κλπ.
• Συνοδευτικά έργα που σχετίζονται με την υλοποίηση των ανωτέρω.

• Η στήριξη στο πλαίσιο του Υπομέτρου θα παρέχεται μόνο μετά από αναγνώριση από τις κατά τόπους Δασικές Υπηρεσίες ότι επήλθε το προαναφερόμενο συμβάν και ότι οι σχετικές με αυτό ζημιές έχουν προκαλέσει καταστροφή τουλάχιστον του 20% του δασοκομικού δυναμικού (υποδομές, επενδύσεις, έκταση, πυκνότητα βλάστησης κ.λ.π.). Το ποσοστό των ζημιών επιβεβαιώνεται από τις κατά τόπους Δασικές Υπηρεσίες.
• Δράσεις σε δημόσια δάση υλοποιούνται μόνον εφόσον περιλαμβάνονται στο ετήσιο πρόγραμμα έργων και εργασιών των Δασικών Υπηρεσιών
• Δράσεις σε ιδιωτικά δάση υλοποιούνται μόνον εφόσον είναι συμβατές με το εγκεκριμένο διαχειριστικό σχέδιο του δάσους ή της τεχνικής έκθεσης ή του πίνακα υλοτομίας
• Δεν χορηγείται καμία ενίσχυση για απώλεια εισοδήματος.
• Στην περίπτωση που ο ωφελούμενος λαμβάνει πληρωμές στο πλαίσιο άλλων εθνικών ή ενωσιακών μέτρων ή βάσει ασφαλιστικών συμβάσεων για τις ίδιες επιλέξιμες δαπάνες, το άθροισμα των πληρωμών δεν μπορεί να υπερβαίνει το 100 % των επιλέξιμων δαπανών.
• Για την υλοποίηση απαιτείται αρμοδίως εγκεκριμένη μελέτη/τεχνική έκθεση ανάλογα με το είδος της παρέμβασης.

   Αρχές για τον ορισμό των κριτηρίων επιλογής είναι οι εξής:

• Η δράση αφορά την αποκατάσταση καταστροφών σε δασική περιοχή του δικτύου
NATURA2000.
• Η δράση αφορά σε περιοχή που συμβάλει στην προστασία των ζωνών υψηλού κινδύνου πλημμύρας, σύμφωνα με την προκαταρκτική αξιολόγηση του ΥΠΕΚΑ (2012).

Δασικές πυρκαγιές
     Το πρόβλημα των δασικών πυρκαγιών είναι τεράστιο και πολύπλευρο. Οι δασικές πυρκαγιές έχουν καταστροφικές συνέπειες στο περιβάλλον και ειδικότερα στο δασικό περιβάλλον της χώρας μας, προκαλώντας την έντονη διάβρωση, την απερήμωση και την υποβάθμιση της ποιότητας του νερού καθώς και την απώλεια της βιοποικιλότητας και των ενδιαιτημάτων. Αντίστοιχα, επιφέρουν υποβάθμιση της ποιότητας ζωής και της δημόσιας υγείας στα αστικά κέντρα εφόσον λαμβάνουν χώρα σε περιαστικά δάση.

     Η πρόληψη ζημιών από εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές με την εισαγωγή κατάλληλων και απαραίτητων δράσεων πρόληψης οδηγεί σε πληθώρα ευεργετικών αποτελεσμάτων για το περιβάλλον (αποφυγή διαβρώσεων και υποβάθμισης της ποιότητας του εδάφους, αποφυγή πλημμυρικών φαινομένων, αποφυγή υποβάθμισης του υδροφόρου ορίζοντα, επίτευξη υδατικής ισορροπίας και προστασία των λεκανών απορροής, προστασία της τοπικής χλωρίδας αλλά και πανίδας, προστασία της βιοποικιλότητας, διατήρηση του μεσογειακού οικοτόπου) αλλά και για την κλιματική αλλαγή (χαμηλά επίπεδα CO2, άμβλυνση του φαινομένου του θερμοκηπίου). Διάγραμμα 1Καμένες εκτάσεις σύμφωνα με δασικές και πυροσβεστικές υπηρεσίες, 1980-2012

Παθογόνοι οργανισμοί.
     Η εκδήλωση επιδημιών εντόμων και παθογόνων οργανισμών είναι γνωστό και αναμενόμενο φαινόμενο στη δασική διαχείριση. Εντούτοις, κατά την τελευταία εικοσαετία έχει αυξηθεί σημαντικά λόγω των αλλαγών στο κλίμα αλλά και της αυξημένης εισαγωγής επιβλαβών οργανισμών ως συνέπεια του διεθνούς εμπορίου.
     Η προστασία της υγείας των φυτών είναι απαραίτητη για τη διατήρηση των δασών και του τοπίου της χώρας. Η υγεία των φυτών είναι επίσης σημαντική για την προστασία της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημικών υπηρεσιών.
     Σε ότι αφορά την αλλαγή του κλίματος, τα δάση επηρεάζονται από τη μεταβολή στη συχνότητα, στην ένταση, στη διάρκεια και στον χρονισμό των διαταραχών, όπως η εκδήλωση επιδημιών εντόμων και παθογόνων οργανισμών. Το κλίμα επιδρά με άμεσο τρόπο τόσο στην επιβίωση και εξάπλωση των εντόμων και των παθογόνων οργανισμών όσο και στην ευπάθεια των δασικών οικοσυστημάτων. Μεταβολές στη θερμοκρασία ή στις βροχοπτώσεις επηρεάζουν τα ποσοστά επιβίωσης και αναπαραγωγής καθώς και τη διασπορά και γεωγραφική εξάπλωση των εν λόγω ειδών. Αυτού του είδους η επίδραση φαίνεται καθαρά στην περίπτωση του φλοιοφάγου εντόμου Ipstypographus, το οποίο ενώ είχε δύο γενιές ανά έτος στην Νότια Ευρώπη, προσφάτως, εμφανίζει και τρίτη γενιά ανά έτος. Επιπρόσθετα, η ξηρασία επιδρά στην άμυνα των δέντρων και τα αποδυναμώνει, διευκολύνοντας την αύξηση και άλλων φλοιοφάγων εντόμων. Ο ίδιος μηχανισμός συμβάλει σε πλήθος οξειών προσβολών εντόμων ή/και παθογόνων σε δάση όπως τα Peridermium pini (σε δασική πεύκη), Epinotia subsequana και Pityokteines spinidens (κεφαλληνιακή ελάτη) και πολλών άλλων.
    Η δράση αφορά στην πρόληψη της εξάπλωσης των παθογόνων του σχετικού καταλόγου σε υφιστάμενα δάση και δασικές εκτάσεις. Οι σχετικοί κατάλογοι του Εθνικού Σχεδίου Προστασίας επισυνάπτονται.

Πλημμυρικά φαινόμενα
     Τόσο το ξηροθερμικό κλίμα όσο και το ανάγλυφο της χώρας ευνοούν την έντονη χειμαρρικότητα που παρατηρείται στη χώρα μας, η οποία οδηγεί στην απόσπαση εκατομμυρίων κυβικών μέτρων εδάφους από τις ορεινές και ημιορεινές περιοχές, και τη μεταφορά και απόθεση τους στις πεδινές, προκαλώντας σοβαρές πλημμύρες και άλλες καταστροφές, όπως υποβάθμιση των εδαφών και επιζήμιες προσχώσεις.
     Η πρόληψη της εμφάνισης των σχετικών φαινομένων θα έχει πληθώρα ευεργετικών αποτελεσμάτων για το περιβάλλον (αποφυγή διαβρώσεων και υποβάθμισης της ποιότητας του εδάφους, αποφυγή πλημμυρικών φαινομένων, αποφυγή υποβάθμισης του υδροφόρου ορίζοντα, επίτευξη υδατικής ισορροπίας και προστασία των λεκανών απορροής, προστασία της τοπικής χλωρίδας αλλά και πανίδας, προστασία της βιοποικιλότητας, διατήρηση των μεσογειακών τοπίων και οικοτόπων).

    Τα επιλέξιμα κόστη στο πλαίσιο του Υπομέτρου 8.3 είναι:

Πυρκαγιές
    Δαπάνες κατασκευής ή/και συντήρησης προστατευτικών υποδομών όπως:
• δασικά μονοπάτια και δασικές οδοί με σκοπό την βελτίωση του δασικού οδικού δικτύου αντιπυρικής προστασίας
• σημεία υδροδότησης (υδατοδεξαμενές, υδρομαστεύσεις, κλπ) συμπεριλαμβανομένων και έργων για τη συντήρηση και βελτίωση του δικτύου των σημείων υδροληψίας για τον ανεφοδιασμό των μέσων κατάσβεσης
• αντιπυρικές λωρίδες και άλλες ζώνες ή σημεία ασυνέχειας της καύσιμης ύλης
   

   Δαπάνες προληπτικών δασοκομικών χειρισμών όπως:
-μικρά τεχνικά έργα για την βελτίωση και την αποκατάσταση της βατότητας των υφιστάμενων δασικών δρόμων αντιπυρικής προστασίας,
-καθαρισμοί παρεδάφιας ή άλλης βλάστησης, διαφοροποίηση της δομής του δάσους με χρήση λιγότερο εύφλεκτων δασικών ειδών.
   Δαπάνες εγκατάστασης ή/και βελτίωσης εξοπλισμού και συστημάτων παρακολούθησης πυρκαγιών συμπεριλαμβανομένων παρατηρητηρίων, συστημάτων ανίχνευσης δασικών πυρκαγιών, επικοινωνιακού εξοπλισμού.
   Ρητά αποκλείονται από τις επιλέξιμες δαπάνες, δαπάνες συντήρησης που σχετίζονται με γεωργοπεριβαλλοντικές δεσμεύσεις επί αγροτικών εκτάσεων/αγροτεμαχίων.
"Σημειώνεται ότι σε ότι αφορά τις υποδομές με στόχο την καταπολέμηση των πυρκαγιών δηλαδή υποδομές για την προσγείωση και τον ανεφοδιασμό αεροπλάνων ή/και ελικοπτέρων αυτές μπορεί να χρηματοδοτηθούν μόνο εάν προορίζονται για μη εμπορικούς σκοπούς."

Παθογόνοι οργανισμοί
   Δαπάνες εγκατάστασης ή/και βελτίωσης εξοπλισμού και συστημάτων παρακολούθησης εμφάνισης παθογόνων οργανισμών συμπεριλαμβανομένων δικτύου/ων δοκιμαστικών επιφανειών, επικοινωνιακού εξοπλισμού και άλλων κατά περίπτωση συστημάτων.
   Δαπάνες ειδικών δασοκομικών χειρισμών για την πρόληψη της εξάπλωσης παθογόνων οργανισμών σύμφωνα με τα μέτρα προστασίας που απορρέουν από το νομικό πλαίσιο (εθνικό/ΕΕ) που τα διέπει, όπως κοπή, καύση, απομάκρυνση δένδρων κ.α.

Χείμαρροι
   Δαπάνες κατασκευής ορεινών αντιδιαβρωτικών και αντιπλημμυρικών έργων αποφυγής επιπτώσεων των πλημμυρών και της διάβρωσης των εδαφών.
Συνοδευτικά έργα που σχετίζονται με την υλοποίηση των ανωτέρω.
Από το πεδίο εφαρμογής του μέτρου αποκλείονται ρητά οι παραγωγικές υποδομές, όπως π.χ. οι κορμοπλατείες ή οι υποδομές φόρτωσης δασικών προϊόντων.

    Οι δράσεις πρόληψης συνάδουν με το Εθνικό Σχέδιο Αντιπυρικής Προστασίας Δασών και το Εθνικό Σχέδιο Προστασίας Δασών από Παθογόνους Οργανισμούς στο Πλαίσιο της Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020.

Ειδικότερα:
   Οι δράσεις πρόληψης της εξάπλωσης παθογόνων οργανισμών αφορούν τους οργανισμούς του καταλόγου που περιλαμβάνεται στο Εθνικό Σχέδιο Προστασίας Δασών από Παθογόνους Οργανισμούς στο Πλαίσιο της Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020.
• Οι δράσεις πρόληψης πυρκαγιών αφορούν εκτάσεις μέσου ή/και υψηλού κινδύνου σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Αντιπυρικής Προστασίας Δασών, δηλαδή όλη την Ελληνική Επικράτεια.
• Δράσεις σε δημόσια δάση υλοποιούνται μόνον εφόσον είναι συμβατές με το ετήσιο πρόγραμμα εργασιών της οικείας δασικής υπηρεσίας.
• Δράσεις σε ιδιωτικά δάση υλοποιούνται μόνον εφόσον είναι συμβατές με το εγκεκριμένο διαχειριστικό σχέδιο του δάσους ή της τεχνικής έκθεσης ή του πίνακα υλοτομίας
• Δεν χορηγείται καμία ενίσχυση για απώλεια εισοδήματος
• Για την υλοποίηση απαιτείται μελέτη/τεχνική έκθεση ανάλογα με το είδος της παρέμβασης.

    Αρχές για τον ορισμό των κριτηρίων επιλογής είναι οι εξής:
• Δίνεται προτεραιότητα σε δράσεις που αφορούν την πρόληψη καταστροφών σε δασική περιοχή του δικτύου NATURA2000
• Δίνεται προτεραιότητα σε δράσεις που αφορούν σε περιοχές που συμβάλουν στην προστασία των ζωνών υψηλού κινδύνου πλημμύρας, σύμφωνα με την προκαταρκτική αξιολόγηση του ΥΠΕΚΑ (2012).
• Δίνεται προτεραιότητα σε ιδιαίτερα επικίνδυνες περιοχές της Χώρας για την εκδήλωση
πυρκαγιών σε δάση και δασικές εκτάσεις όπως αυτές αναφέρονται στο π.δ. 575/1980 (Α΄ 157) και ταξινομούνται ως περιοχές υψηλού κινδύνου για εκδήλωση πυρκαγιάς αλλά και όλες οι υπόλοιπες περιοχές της Χώρας, οι οποίες ταξινομούνται ως περιοχές μέσου κινδύνου σύμφωνα με το Εθνικό Σχέδιο Αντιπυρικής Προστασίας Δασών.
• Δίνεται προτεραιότητα για την πρόληψη της εξάπλωσης παθογόνων οργανισμών ορίζονται σε περιοχές εμφάνισης των επιβλαβών οργανισμών που προκαλούν σημαντικές ζημιές σε δασικά είδη φυτών και καταγράφονται στον κατάλογο του Εθνικού Σχεδίου Προστασίας Δασών από Παθογόνους Οργανισμούς.

      Τα γεωργοδασοκομικά (αγροδασικά) συστήματα αποτελούν μια παραδοσιακή μορφή χρήσης της γης στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στις ημιορεινές και ορεινές περιοχές.
      Δασογεωργικά ονομάζονται τα συστήματα που συνδυάζουν την παρουσία δέντρων και γεωργικών καλλιεργειών στην ίδια επιφάνεια (στο ίδιο χωράφι). Τα παραδοσιακά δασογεωργικά συστήματα καταλαμβάνουν σημαντικές εκτάσεις ιδιαίτερα στις ημιορεινές περιοχές. Ωστόσο στα μεταπολεμικά χρόνια πολλά από τα μικτά αυτά συστήματα μετατράπηκαν σε μονοκαλλιέργειες με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν τα δένδρα, τα οποία εμπόδιζαν τη χρήση των μηχανημάτων. Κατά τα τελευταία έτη έχει διαπιστωθεί, ότι η αναβάθμιση και η επέκταση αυτών των συστημάτων μπορεί να βοηθήσει τη διατήρηση της καλής κατάστασης των εδαφών, της βιοποικιλότητας και του αγροτικού τοπίου.
       Σε ένα τέτοιο σύστημα τα δέντρα θα πρέπει να φυτεύονται σε γραμμές με ελάχιστη απόσταση μεταξύ τους μεγαλύτερη από 10 μέτρα, ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούνται γεωργικά μηχανήματα. Η απόσταση μεταξύ των δέντρων στην ίδια γραμμή θα πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 4 μέτρα. Εντούτοις, δένδρα μπορούν να φυτεύονται και στα όρια του χωραφιού σε μορφή φυτοφράκτη, για να προστατευτεί η γεωργική καλλιέργεια από τον άνεμο και να δημιουργηθεί μια ζώνη που θα υποστηρίζει την άγρια ζωή. Ο μέγιστος επιλέξιμος αριθμός δέντρων που θα εγκατασταθούν δεν θα πρέπει να είναι μεγαλύτερος από 250 δέντρα στο εκτάριο.
        Δασολιβαδικά ονομάζονται τα συστήματα που συνδυάζουν την παρουσία δέντρων και λιβαδικών φυτών/ ζώων στην ίδια επιφάνεια. Απαντούν σε πολλές περιοχές της χώρας από την πεδινή μέχρι και την ορεινή ζώνη.
Επειδή τα συστήματα αυτά είναι εκτατικά και τα είδη των φυτών και των ζώων που συμμετέχουν είναι προσαρμοσμένα στις Μεσογειακές συνθήκες, ενώ πολύ συχνά αξιοποιούν περιοχές όχι κατάλληλες για καλλιέργεια (λοφώδεις, ημι-ξηρές, σε μεγάλες κλίσεις, σε υψηλό υψόμετρο), η αναβάθμιση και επέκταση τους είναι πολύ σημαντική για την ανακύκλωση των θρεπτικών, την προστασία του εδάφους και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
       Η ελάχιστη πυκνότητα μπορεί να είναι στα 5 δέντρα /εκτάριο και η μέγιστη επιλέξιμη στα 40 δέντρα /εκτάριο ανάλογα με την κλίση, το είδος των δέντρων και τις κλιματικές συνθήκες.    

    Οι ενισχύσεις καλύπτουν το κόστος εγκατάστασης με είδη του Παραρτήματος 8.2, και μπορεί να χορηγείται ετήσια πριμοδότηση ανά εκτάριο για την κάλυψη των δαπανών συντήρησης, για περίοδο μέγιστης διάρκειας πέντε ετών.

Οι επιλέξιμες δαπάνες είναι οι εξής :
Κόστος εγκατάστασης:
Το κόστος συντήρησης είναι επιλέξιμο με την προϋπόθεση ότι έχει γίνει η εγκατάσταση στο πλαίσιο του μέτρου
• εδαφολογική ανάλυση,
• γεωργοδασοκομική μελέτη,
• βελτίωση εδάφους,
• προετοιμασία χώρου εγκατάστασης, (π.χ. άνοιγμα λάκων, φύτευση, υποστήλωση κ.λ.π.)
• προμήθεια φυταρίων,
• δαπάνες άρδευσης, λίπανσης
• προστατευτικοί σωλήνες
• εγκατάσταση σκιάστρων και ποτιστρών
• περίφραξη

Κόστος συντήρησης:
   Το κόστος συντήρησης είναι επιλέξιμο μόνο στην περίπτωση που στο μέτρο έχει ενταχθεί και το κόστος εγκατάστασης.
   Σε κάθε περίπτωση το κόστος εγκατάστασης μπορεί να πληρώνεται χωρίς να ακολουθεί πληρωμή για κόστος συντήρησης, εφόσον το επιθυμεί ο δικαιούχος
   Συντήρηση του Αγροδασικού συστήματος για μέγιστη περίοδο πέντε ετών, με ετήσια ενίσχυση ανά δασωμένο εκτάριο.
• Άρδευση
• Δαπάνες για φυτοπροστασία
• Λίπανση
• Πότισμα
• Καλλιεργητικές φροντίδες
• Συντήρηση εξοπλισμού προστασίας (όπως φράκτες ή προστατευτικοί σωλήνες, κ.λπ.)

• Υποβολή σχεδίου εγκατάστασης
• Προσκόμιση σχετικής άδειας από τη Δασική υπηρεσία όταν πρόκειται για βοσκοτόπους σε δασικές εκτάσεις
• Τα δασολιβαδικά συστήματα θα εφαρμοστούν σε βοσκότοπους σε συμφωνία με τα αντίστοιχα προσωρινά ή οριστικά διαχειριστικά σχέδια βόσκησης.
• Εκτάσεις του δικτύου Νatura2000 που έχουν χαρακτηριστεί ως απόλυτης προστασίας της φύσης δεν είναι επιλέξιμες.
• Υλοποίηση σε περιοχή εντός του δικτύου Νatura2000 επιτρέπεται μόνον εφόσον είναι συμβατή με τους διαχειριστικούς στόχους της περιοχής .
• Το μέτρο εφαρμόζεται σε εκτάσεις ιδιοκτησίας του κράτους ή νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου μόνο στην περίπτωση όπου η εκμεταλλευση για την περίοδο υλοποίησης γίνεται από οργανισμό τοπικής αυτοδιοίκησης ή από νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου ή από ιδιώτη φυσικό πρόσωπο.
• Για την παροχή στήριξης για εγκατάσταση δασολιβαδικών συστημάτων στο πλαίσιο του Υπομέτρου 8.2 σε εκτάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο του 998/1979 υποβάλλεται Μελέτη Διαχείρισης βοσκοτόπου η οποία ακολουθεί το διάγραμμα ύλης της ΚΥΑ Αριθμ. 117394/2932 (ΦΕΚ 3557/Β/2014) Καθορισμός των Προδιαγραφών και του Περιεχομένου των Προσωρινών Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης, στο πλαίσιο εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 60 του Ν.4264/2014 (ΦΕΚ 118Α΄).

    Τα κριτήρια επιλογής πρέπει να αφορούν:
• Την φύτευση περισσότερων από ένα είδος δέντρων ειδικότερα όταν το κάθε είδος δίνει διαφορετικά οφέλη (π.χ. καρπούς, ξυλεία, βελτίωση ποιότητας νερού, κ.λ.π.) στο ίδιο αγροδασικό σύστημα καθώς αυτό συμβάλλει στη αύξηση της βιοποικιλότητας.
• τις αρόσιμες αρδευόμενες εκτάσεις
• τις περιοχές υψηλού κινδύνου διάβρωσης σύμφωνα με την υφιστάμενη κατηγοριοποίηση των δασικών υπηρεσιών (Κατάταξη των Χαρτών Γαιών, -κατηγορίες,)
• σε περιοχές όπου συμβάλλει στην πρόληψη της εμφάνισης πλημμυρικών επεισοδίων σε Ζώνες Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου Πλημμύρας, όπως ορίζονται στην προκαταρκτική αξιολόγηση κινδύνων πλημμύρας (ΥΠΕΚΑ, 2012)